به پيشواز نوروز

نوروز

از جبلّی (سدهء  6 هجری/ 13 مسیحی)

 

نوروز و عــید و ســبزه و عیــش و ســماع و می بهم

خوش گشت ما را خاصه بر دیدار روی آن صـــــــنم

ما سوی صحرا تاخــــــــــته دلها ز غم پرداخــــــــته

با دوســــتان در ســـــــاخته با یکدگر چون زیر و بم

وقت صــــــــبوح از میکده مســــــتان سوی باغ آمده

وز غــــــــــایت شـــادی زده برگوشهء کیوان علـــــم

بر دوخته چشـــــــم خرد بگریخته از دســـــــت خود

رســـــــته ز بند نیک و بر جــــسته ز دام بیش و کم

آن را که یاری کـــش بود یا مطــــــربی دلکــش بود

می خوردن اکنون خوش بود خاصه به وقت صبحــدم

چون زین جهـــــــــان پرهوس ایمن نخواهد بود کس

می خورد باید هر نفـــــس چندین چه باید خورد غـم؟

کز دور آدم تا  کنـــــون دلها بســـــــــــی کردند خون

آگه نشد یک کس که چون رفتــست در قـــــسمت قلم

فصل بهـــــــــــار است ای پسر پرکن قدحها سر بسر

بی می نشــــــــــد ما را به سر یک دم زدن ما را بهم

شـد چون کف موسی ســــــمن شد چون دم عیسی چمن

شد خاک چون مشــــــــــک ختن شد باغ جون باغ ارم

 

مســــتی بلبـــــــــلان

از سعدی

 ( درگذشته در 690 هجری/ 1312 مسیحی)

درخت غنـــچه بر آورد و بلبلان مســــــتند

جهـان جوان شـد و یاران به عیش بنشستند

حریف مجلس ما خود همیشــه دل می برد

علی الخصوص که پیرایه یی بر او بســتند

بســـاط سبزه لگد کوب شد به پای نشـــاط

زبس که عارف و عامی به رقص برجستند

کسان که در رمضان چنگ و نی شکستندی

نســــیم گل بشــــنیدند و توبه بشـــکســـتند

دو دوست نیک شناســـــــند قدر صحبت را

که مدّتی ببریدند و باز پیوســــــــــــــــــتند

یکی درخت  گل اندر میان خانهء ماســـــت

که ســروهای چمن پیش قامتش  پســــــتند

اگر جهان همه دشمن شود به دولت دوست

خبر ندارم ازیشان که در جهان هـــــــستند

به سـرو گفت کسی:  میــــوه یی نمی آری

جـواب دار که آزادگان تهیــــدســـــــــــتند

 

آمد بهار ای دوستان

مولوی (در غرب:رومی)

سدهء 7 هجری/ 14 مسیحی

 

آمد بـــهار ای دوســتان، منزل به سروســــــــتان کنیم

تا بخت در رو خفته را چون بخت سرو، اســـتان کنیم

همچون غریـــــبان چمن، بی پا روان گشــــته به فن

هم بسته پا، هم گام زن، عزم غریبــــــــــــستان کنیم

ای برگ قوّت یافتی، تا شــــــــاخ را بشــــــــــکافتی

چون رستی از زندان؟ بگو تا ما درین حبس آن کنیم

ای ســـرو بر سرور زدی تا از زمین ســـــر ور زدی

سر در چه ســـــــــیر آموختت؟ تا ما در سیران کنــیم

ای غنچه گلـــــــــگون آمدی  وز خویش بیرون آمدی

با ما بـــگو چون آمدی  تا ما ز خود خـــــــــیزان کنیم

آن رنگ عبهر از کجـــا؟   وان بوی عنبر از کجـــــا؟

وین خانه را در از کجا؟  تا خدمت  دربان کنـــــــــیم

ای بلبل  آمد داد تو من بنــــــــــدهء فریـــــــــــــــــاد تو

تو شــاد گل، ما شــاد تو، کی شــکر این احسـان کنیم؟؟

بشـــــــنو ز گلشـــــن ســـــازها بی حرف و بی آوازها

برساخت بلــــــبل ســـــازها گر فهم آن دســـــــتان کنیم

آواز قمری بر قمر بر رفت و طوطی پر شــــــــــــــکر

می آورد الحـــــــــــان تر جان مسـت آن الحـــــان کنیم

نوروزفراز آمد

از عنصری درگذشته در 431 هجری/ 1053 مسیحی

 

نـــوروز فـــراز آمـــد و عــــیدش به اثــــر بــــر

نز یکدگــــــر و هــردو زده یـک به دگر بـــــر

 نوروز جهــــــان پرور مانده ز دهـــــاقیــــــــن

 دهقـــــــان جهــــــاندیده ش پــــــرورده به بر بر

 آن زیور شـــــــــاهـــــانه که خورشید برو بست

 آورد و همی خواهد بســــــــــتن به شــــــجر بر

بر گوهر او ابر مـگر عاشـــــــــق گشتـــــــست

  کـاز  دیده همی قــــطره چــــکاند به گهــــــــر بر

 گویی مگر از چشــــــــمهء خضر است چو بینی

  آبی که بود مانده شــــــــــبانه به خضـــــــــــر بر

  از لاله چو بیجــــــــاده ســـــــت آهو به بـــــیابان

  نخجیر چو پــــــیروزه ز ســـــبزه به کمــــــر بر

   با یار یکی ســـوی شـــــــمر شــــــــو چو وزد باد

   بشــــــــمر شـــــــکن زلف بتان را به شـــــمر بر

   گر خاک همــــــــــی خــــــــــندد زیر قــــــــدم ابر

 چون ابر همـــــی زار بگــــرید به زبـــــــــر بر؟

پر صورت و نقــــــش است همه روی زمین پاک

   فتنه ست مگر ابر براین نقـــــش و صـــــوَر بر !

 

نقاش بهار

از انوری (سدهء 6 هجری/12 مسیحی)

روز عیش و طرب و بستانست{-}روز بازار گل و ریحانســت

تودهء خاک عبــــــیر آمیز است{-}دامن باد عبیر افشــــــانسـت

وز ملاقات صــــــبا روی غدیر{-}راست چون آژدهء سوهانست

لاله بر شــــاخ زمرّد  به مــــثل{-}قدحی از شبـــــــه و مرجانست

تا کشـــــیدست صبا خنجـر بیـد{-}روی گلزار پُر از پیکانـــــست

فلک از هاله سـپر ساخت، مگر{-}با فلکشـــان به جدل پیمانست

باز در پردهء الـوان بلــــــــــبل{-}مطرب بزمگه بســــــــتانست

کاز پی تهنیت نوروزی

باغ را باد صبا مهمانست

چهـــــرهء باغ ز نقّــاش بهـار{-}به نکویی چو نگارســــتانست

ابر آبســـــــــتن دُرّیست گران{-}وز گرانیش گُهــــــر ارزانست

 

دست صبا و دامن گل

از سنائی سدهء 6هجری / 12 مسیحی

چـاک زد جان پدر دســـــت صــــــــــبا دامن گل

خــــــیز تا هردو خرامــــــیم به پــــیرامــــن گل

تیره شــــد ابر چو زلفیـــــن تو بر چهـــرهء باغ

تا بیــــــاراست چو روی تــو رخ روشــــــن  گل

همه شـــــب فـــاختـــــه تـــا روز همی نـــــالد زار

زغم گل چو مــــــن از عشــــق تو ای خِرمن گل

زان که گل بنـدهء رخســــار خوشِ خُرّمِ توســـت

در هوای رُخ تو دســـــــــــت من و دامــــــن گل

گل برون کرد سر از شــــــــاخ به دل بردنِ خلق

تا بســــی جــلوه گری کرد هــــــــــــوا بر تن گل

تا گل عارض تو دید فرو ریخــــت ز شــــــــــــرم

با گـــــــل عازض تو راســــــت نیاید  فــــــــن گل

 

آمدن نوروزفرخنده باد

 

از منوچهری ( درگذشته در 432 هجری/ 1054 مسیحی)

 

آمد نوروز هــــــــم از بامــداد{}آمدنـــش فرّخ و فرخنده باد

باز جهان خرم و خوب ایســتاد{}مُرد زمسـتان و بهاران بزاد

زابر سیه روی سمنبوی راد

گیتی گردید چو دارالــــــقرار

روی گل ســرخ بیاراســـتنـــد{}زلفک شمــــشاد بپیراســـتند

کبکان بر کوه به تک خاســتند{}بلبلکان زیر و ســتا خواستند

فاختــگان همبر بنشاســــتند

نای زنان بر سر شاخ چــنار

لاله به شمــشاد بر آمیخــــتند{}ژاله به گلــنار در آویخــــــتند

بر سر آن مشـــک فروبیختند{}وز بر این دُرّ فرو ریخــــــتند

نقش و تماثیل بر انگیخــــتند

از دل خاک و دو رخ کوهسار

قمریکان نای بیاموخــــــــتند{}صلصلکان مشک تبت سوختند

زرد گلان شــمع برافروختند{}ســــرخ گلان یاقوت اندوختـــند

سروبنان جــــامهء نو دوختند

رین سووزان سو به لب جویبار

پیـکر در پیـکر انگاشـــــتیم{}لاله برِ لاله  فرو کاشــــــــتیم

گیتی را چون اِرَم انگاشـــتیم{}دشت به یاقوت تر انباشـــتیم

باز به هرگوشه برافراشتیم

شاخ گل و نســــــــترن آبدار